මහියංගනය – මහනුවර (A26) ප්‍රධාන මාර්ගයේ පිහිටි සුප්‍රසිද්ධ 18 වංගුව ප්‍රදේශයේදී ධාවනය වෙමින් තිබූ පෞද්ගලික බස් රථයක් මතට විශාල කළු ගලක් කඩා වැටීමෙන් බස් රථයේ රියදුරු ඇතුළු 08 දෙනෙකු මියගොස් ඇති බවට ඡායාරූපයක් සහිත සටහනක් ෆේස්බුක් (Facebook) ඇතුළු සමාජ මාධ්‍ය ජාලාවල ශීඝ්‍රයෙන් සංසරණය වේ. මෙම අනතුරේ “සජීවී වීඩියෝව” නැරඹීම සඳහා එහි දක්වා ඇති සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන ලෙසද එම සටහන්වල දක්වා ඇත.

කෙසේ වෙතත්, මේ පිළිබඳව FactSeeker විසින් සිදුකළ සොයාබැලීමේදී අනාවරණය වූයේ මෙය කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) තාක්ෂණය භාවිතයෙන් නිර්මාණය කරන ලද සම්පූර්ණයෙන්ම ව්‍යාජ ඡායාරූපයක් වන අතර, අට දෙනෙකු මියගිය බවට පැතිර යන පුවත ද මුළුමනින්ම සත්‍යයෙන් තොර බවයි.

විමර්ශනය:
මෙවැනි බරපතළ ගණයේ අනතුරක් සිදුවූයේ නම් එය ප්‍රධාන පෙළේ මෙරට සියලුම මාධ්‍ය ජාලාවල ප්‍රධාන පුවතක් ලෙස පළවීමට නියමිතය. නමුත් එවැනි කිසිදු පුවතක් ප්‍රධාන මාධ්‍ය ආයතන මඟින් වාර්තා කර නොතිබුණි. එමෙන්ම, ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය, මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය (RDA) සහ ප්‍රාදේශීය මාධ්‍යවේදීන්ගෙන් කළ විමසීම්වලදී ද මෑතකදී 18 වංගුව ප්‍රදේශයේ මෙවැනි කිසිදු අනතුරක් වාර්තා වී නොමැති බව තහවුරු විය.

සත්‍ය විමර්ශන පරීක්ෂාව සහ සාක්ෂි
1. විකෘති වූ නාම පුවරුව (Destination Board)
බස් රථයේ ඉදිරිපස ඉහළින්ම ඇති ගමනාන්තය දැක්වෙන නාම පුවරුව (Route/Destination Board) දෙස උනන්දුවෙන් බැලීමේදී එහි ඇති අකුරු කිසිවක් කියවිය නොහැකි පරිදි විකෘති වී, පිටසක්වල භාෂාවක අකුරු මෙන් දිස්වේ. AI මඟින් නිපදවන රූපවල අකුරු නිවැරදිව හැඩගැස්වීමට නොහැකි වීම මෙයට හේතුවයි.

2. ව්‍යාජ සහ අපැහැදිලි අංක තහඩුව (Number Plate)
බස් රථයේ ඉදිරිපස ඇති ලියාපදිංචි අංක තහඩුව (License Plate) දෙස බැලීමේදී එහි කිසිදු ශ්‍රී ලාංකීය අංකයක් හෝ අකුරක් සටහන්ව නොමැති අතර, එය මුළුමනින්ම අපැහැදිලි, විකෘති වූ හැඩතලවලින් පමණක් සමන්විත වේ.

3. වෙනස් කරන ලද ‘අශෝක් ලේලන්ඩ්’ (Ashok Leyland) ලාංඡනය
ඡායාරූපයේ දැක්වෙන්නේ මෙරට ධාවනය වන අශෝක් ලේලන්ඩ් වර්ගයේ බස් රථයකි. නමුත් එහි ඉදිරිපස ඇති ලාංඡනය (Logo) එම සමාගමේ නිල රවුම් හැඩැති ‘L’ ලාංඡනයට සමාන නොවන අතර, එයද AI තාක්ෂණය නිසා විකෘති වී වෙනත් ආකාරයකට නිර්මාණය වී ඇත.

මීට අමතරව, බස් රථය මත තිබෙන කළු ගල සහ අවට ඇති ස්වාභාවික පරිසරය අතර කිසිදු ගැලපීමක් නොමැති අතර, බස් රථයේ වීදුරු බිඳී ඇති ආකාරයද ඉතා කෘත්‍රිම ස්වරූපයක් ගනී. මේ සියලු කරුණු අනුව මෙය 100%ක්ම AI තාක්ෂණයෙන් නිපදවූ ව්‍යාජ රූපයක් බව පැහැදිලිව තහවුරු වේ.

මහජනතාව මුළා කරන “ක්ලික්බේට්” (Clickbait) සයිබර් ජාවාරම
මෙම ව්‍යාජ සටහනේ සැබෑ අරමුණ සැඟවී ඇත්තේ එහි අවසාන පේළියේය: “සජීවී වීඩියෝවක් උඩ ලින්ක් එකෙන්”.

මෙය සමාජ මාධ්‍ය පරිශීලකයින් නොමඟ යැවීම සඳහා සයිබර් වංචාකරුවන් (Scammers) භාවිත කරන ප්‍රසිද්ධ උපක්‍රමයකි. දරුණු අනතුරු සහ මරණ පිළිබඳව ව්‍යාජ පුවත් මවාපාමින් මිනිසුන්ගේ සංවේදීභාවය සහ කුතුහලය ඔවුන්ගේ වාසියට හරවා ගනිති. මෙහි ඇති “වීඩියෝව” නැරඹීමට එම සබැඳිය (Link) ක්ලික් කළහොත්, පරිශීලකයන්ව අනාරක්ෂිත බාහිර වෙබ් අඩවි වෙත යොමු කෙරේ. එමඟින්:

Phishing වංචා: ඔබගේ ෆේස්බුක් හෝ වෙනත් සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්වල මුද්‍රිත මුරපද (Passwords) සොරා ගැනීමට ඉඩ ඇත.

Malware/Spyware අවදානම: ඔබගේ ජංගම දුරකථනයට හෝ පරිගණකයට අනිෂ්ට වෛරස් මෘදුකාංග ස්වයංක්‍රීයව බාගත විය හැක.

වෙළඳ දැන්වීම් වංචා: එම වෙබ් අඩවිවල ඇති දැන්වීම් ක්ලික් කරවා ගැනීමෙන් වංචාකරුවන් මුදල් උපයති.

නිගමනය
18 වංගුවේදී බස් රථයක් මතට ගලක් වැටී 8 දෙනෙකු මියගිය බවට පළවන පුවත සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්‍ය සහ ගොතන ලද එකකි. එහි ඇති ඡායාරූපය ව්‍යාජ එකක් වන අතර, ඊට අමුණා ඇති සබැඳිය (Link) ඉතා අනාරක්ෂිතය.

අපගේ නිගමනය: සම්පූර්ණයෙන්ම අසත්‍ය සහ වංචනිකයි (FALSE & SCAM)

මහජන උපදෙස්: සමාජ මාධ්‍ය ජාලාවල සංසරණය වන මෙවැනි සංවේදී සටහන්වල ඇති සබැඳි (Links) කිසිදු හේතුවක් මත ක්ලික් කිරීමෙන් වළකින්න. එමෙන්ම මෙවැනි ව්‍යාජ පුවත් තහවුරු කර ගැනීමකින් තොරව Share කිරීමෙන් වළකින්න. එමඟින් සමාජය තුළ අනවශ්‍ය බියක් ඇතිවන අතර, ඔබගේ මෙන්ම ඔබගේ හිතමිතුරන්ගේද සයිබර් ආරක්ෂාව අවදානමට ලක්විය හැක. විශ්වාසදායක පුවත් සැමවිටම නිල සහ ප්‍රධාන මාධ්‍ය නාලිකා ඔස්සේ පමණක් තහවුරු කරගන්න.